दिनेश पाण्डे !
१८ माघ, बुटवल । नारायणघाट–बुटवल सडकखण्डको निर्माण कार्यलाई तीव्रता दिन हालै भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव केशवकुमार शर्माको नेतृत्वमा चार सदस्यीय सरकारी टोलीले फिल्ड अनुगमन गरेको छ। सडकको काम अपेक्षाकृत रूपमा अघि नबढेको भन्दै निर्माण कम्पनीहरूलाई दबाब दिइएको छ।
निर्माण कार्यको हालको अवस्था
यो सडकखण्ड १६० किलोमिटर लामो छ र दुई खण्डमा विभाजन गरी निर्माण भइरहेको छ। पहिलो खण्ड नारायणघाटदेखि दाउन्नेसम्म (११४ किमी) र दोस्रो खण्ड दाउन्नेदेखि बुटवलसम्म (४६ किमी) पर्दछ। हालसम्म केही स्थानमा कालोपत्रे कार्य सुरु भएको भए पनि अधिकांश क्षेत्रमा निर्माण कार्य सुस्त गतिमा अघि बढिरहेको छ।
विशेष गरी लोकाहा क्षेत्र, दाउन्ने र बुटवल नजिकका केही भागमा कालोपत्रे सुरु भइसकेको छ। तर, अझै पनि मुख्य संरचनाहरू— पुल, सडक विस्तार, र पर्खाल निर्माण कार्यमा ढिलाइ भइरहेको छ। भारी यातायात र वर्षायामको असरका कारण पनि काम अपेक्षाकृत रूपमा अघि बढ्न सकेको छैन।
निर्माण ढिलाइका कारणहरू
सडक विभागका अनुसार निम्न कारणले गर्दा निर्माण कार्यमा ढिलाइ भएको होः
1. ठेकेदार कम्पनीको कमजोरी – काममा लापरबाही देखिएको भन्दै ठेकेदार कम्पनीलाई पटकपटक ताकेता गरिएको छ।
2. मौसम र भौगोलिक कठिनाइ – वर्षायाममा काम अघि बढाउन समस्या भएको थियो भने केही भागमा भूगर्भीय कठिनाइ देखिएको छ।
3. जनगुनासो र मुआब्जा विवाद – केही क्षेत्रमा स्थानीयवासीले मुआब्जा विवाद उठाएका कारण निर्माण कार्य प्रभावित भएको छ।
4. अत्यधिक यातायात चाप – सडक निर्माण भइरहेकै बेलामा यात्रु तथा मालवाहक गाडीहरू सञ्चालन भइरहेकाले काम गर्न कठिनाइ भएको छ।
सरकारी निर्देशन र आगामी योजना
सरकारले ठेकेदार कम्पनीलाई अबको केही महिनाभित्र काम सम्पन्न गर्न निर्देशन दिएको छ। यदि तोकिएको समयमा निर्माण कार्य सम्पन्न नभएमा ठेक्का रद्द गरी नयाँ प्रक्रिया अघि बढाइने चेतावनी दिइएको छ।
भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिवले भने, “अब कुनै बहाना सुन्ने अवस्था छैन। काम तीव्र गतिमा सम्पन्न गर्न निर्देशन दिइएको छ, नत्र कानुनी कारबाही हुनेछ।”
यात्रुहरूलाई हुने असहजता र प्रभाव
सडक निर्माणमा ढिलाइ हुँदा बुटवल–नारायणघाट यात्रा गर्ने यात्रुहरू मारमा परेका छन्। खाल्डाखुल्डीले गर्दा सवारी दुर्घटना बढ्नुका साथै लामो जामको समस्या उत्पन्न भएको छ।
लुम्बिनी जाने विदेशी तथा आन्तरिक पर्यटकको संख्या पनि घटेको लुम्बिनी विकास कोषले जनाएको छ। सडककै कारण यात्रा असहज हुँदा पर्यटकहरूले विकल्प खोज्न थालेका छन्।
गाडी सञ्चालनको सम्भावित मिति
निर्माण कार्यलाई तीव्रता दिइए पनि पुरै सडक २०७९ सालको अन्त्यसम्म मात्र पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ। यदि सबै पक्षले सहयोग गरेमा निर्धारित समयभन्दा अगाडि नै कालोपत्रे कार्य सम्पन्न हुन सक्नेछ।
निष्कर्ष
नारायणघाट–बुटवल सडकखण्ड नेपालको महत्वपूर्ण राजमार्गहरूमध्ये एक हो। यस सडकको स्तरोन्नति तथा निर्माण सम्पन्न भएपछि काठमाडौं–बुटवल यात्रा सहज हुने, ढुवानीमा खर्च घट्ने, र दुर्घटनाको जोखिम न्यून हुने अपेक्षा गरिएको छ।
तर, हालसम्मको प्रगतिलाई हेर्दा अझै केही समय यात्रुहरूले असहज यात्रा गर्नुपर्ने देखिन्छ। सरकारले निर्माण कार्यलाई कडाइका साथ अघि बढाउनुपर्ने, ठेकेदार कम्पनीले जिम्मेवारीपूर्वक कार्य गर्नुपर्ने, र स्थानीयवासीले पनि सहकार्य गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।